Fransa’da kürtaj hakkı tehlikeye mi giriyor?

17/01/2017

17 Ocak günü Fransa’da kadınlara kürtaj hakkını yasallaştıran Veil yasasının 41. yıldönümüydü. Bu hak Fransa’daki feministlerin verdikleri emekler sayesinde kazanılmıştı. Özellikle 1940’larda kürtaj olan kadınların idam cezası aldıklarını göz önünde bulunduracak olursak, gerçekten uzun ve zorlu bir direnişten bahsediyoruz. Son idam cezası 1942’de gerçekleşmiş olsa da kürtaj 1970’lere kadar yasal değildi. Avrupa’da ilerlemekte olan feminist akım öncelikle oy verme hakkına odaklandı ve sonrasında kadınların üreme haklarıyla ilgilenmeye başladı. Önce aile planlaması yasalarla koruma altına alındı, Fransa’da doğum kontrol klinikleri açıldı ve 1967’de doğum kontrol yöntemleri yasallaştı. Evet, o yıla kadar doğum kontrol yöntemleri yasal değildi!

İlerleyen akımla birlikte 1971 yılında Fransa’da tanınan 343 kadın kürtaj olduklarını itiraf eden ve yargılanmayı talep eden bir manifestoyu imzaladılar. Manifestonun metni Simone de Beauvoir tarafından yazılmıştı ve şu paragrafla başlıyordu:

“Fransa’da her sene bir milyon kadın kürtaj oluyor. Bunu gizli ve tehlikeli koşullar altında olmak zorunda kalıyorlar ve oysaki tıbbi müdahale ile yapıldığı zaman bu operasyon gerçekten basit bir operasyon. Milyonlarca kadını sessizleştiriyoruz. Ben de onlardan bir tanesi olduğunu açıklıyorum. Ben de kürtaj oldum. Ücretsiz doğum kontrol yöntemlerine erişim istediğimiz gibi, özgürce kürtaj olma hakkını da istiyoruz.”

Bu manifesto Le Nouvel Observatoire gazetesinde yayınlandı ve sonrasında “343 sürtüğün manifestosu” olarak anıldı. Bunun sebebiyse Charlie Hebdo katliamında öldürülen karikatürist Cabu’nun bu manifestodan sonra çizdiği ve Charlie Hebdo’nun kapağında yayınlanan karikatürüydü. Bu karikatürde şu soruyu sormuştu: “Kürtaj manifestosunu imzalayan 343 sürtüğü kim hamile bıraktı?”

2 yıl sonra, 1973’de Fransa’da 331 doktor kürtaj hakkını ve kadınların kendi üreme hakları konusunda kendilerinin karar vermesi gerektiğini savunduklarını belirten bir bildiri imzaladılar. Kamuoyu desteğinin de artmasıyla birlikte 1974 yılında kürtaj 10 haftaya kadar yasallaştı. Bu daha sonrasında 12 haftaya çıkarıldı ve 1982’den beri de kürtaj operasyonu sosyal sigorta tarafından ödeniyor.

Fransa’da feministlerin kürtaj hakkı için verdikleri bu mücadelenin neredeyse yarım yüzyıl sonrasında, kürtaj hakkı Mayıs ayında gerçekleşecek Cumhurbaşkanlığı seçimleriyle tehlikeye girebilir. Muhafazakâr kesim kürtaj karşıtı kampanyaları arttırmış durumda. Her ne kadar şu anki parlamento kürtaj karşıtı internet sitelerine erişimi yasaklamış olsa da, bu yasak  muhafazakârlar tarafından ifade özgürlüğüne aykırı bulunduğu için oldukça eleştiri aldı. Cumhurbaşkanı adayları ise konu hakkında duruşlarını konumlandırıyorlar. Cumhuriyetçilerin resmi adayı François Fillon, kürtajın dini görüşlerine aykırı olduğunu, bu nedenle de kürtaja karşı olduğunu; ancak artık yasallaştığı için bu hakkın yasallığını koruyacağını açıkladı. Aşırı sağ parti Ulusal Cephe’nin resmi adayı Marine le Pen ise kürtajın sosyal sigorta tarafından ödenmesine karşı olduğunu ve bunu değiştirmek istediğini dile getirdi.

Kürtaj karşıtı kampanyalar arttıkça ve Cumhurbaşkanı adayları konu hakkında kendilerini konumlandırmaya başladıkça, Fransa’da kazanılmış olan kürtaj hakları kaybedilecek mi kaygısı başladı. Bu nedenle kürtajı yasallaştıran Veil yasasının yıldönümünde, Paris’te geceleri korsan eylemler düzenleyen INSOMNIA bir eylem gerçekleştirdi. Paris sokaklarında gezerek trafik lambalarının altlarına astıkları elbise askılarına afişler yerleştirdiler. Bu afişlerden bazılarında şunlar yazıyordu:

  • IVG: non au retour du cintre en mai 2017 ! (Kürtaj: Mayıs 2017’de elbise askılarının geri dönmesini istemiyoruz!)
  • Avortement sans médecin: plus jamais ! (Doktorsuz kürtaj: bir daha asla!)
  • IVG remboursé en 2017 : un droit non négociable ! (2017’de sosyal güvence olan kürtaj pazarlık yapılabilecek bir hak değildir!)

Elbise askılarını kullanma sebepleri, güvenli kürtaja erişimi olmayan kadınların kullandıkları yöntemleri hatırlatmaktı. INSOMNIA aynı zamanda bilinçli olarak Le Figaro gazetesinin önüne de afişlerini bıraktı. Bunun sebebiyse sağ politikaları savunan Le Figaro’nun yakın zamanda kürtaj karşıtı propagandaları içeren reklamlara gazetede yer vermesiydi.

INSOMNIA basın bülteninde Fransa’da kazanılmış olan kürtaj hakları üzerinde pazarlık edilemeyeceğini ve politikacıların kadınların bedenleri üzerinde karar alma hakkı olmadığını açıkladı. Kürtajın sosyal sigorta tarafından karşılanması gerektiğini belirten INSOMNIA aynı zamanda da Avrupa Birliği’nde de kürtaj hakkının genel geçer yasal bir hak olarak tanımlanmasını talep etti.

“Politik, ekonomik veya dini bir krizin, kadın haklarına şüphe düşürebileceğini asla unutmayın. Bu haklar asla yerleşikleşmeyecek. Bu nedenle tüm hayatınız boyunca tetikte olmalısınız.” Simone de Beauvoir.


Eylem fotoğrafları Pauline Makoveitchoux tarafından çekilmiştir.

(Bu yazı 05/02/2017 tarihinde T24‘de yayınlanmıştır.)

Advertisements

Interview avec la réalisatrice de Mustang, Deniz Gamze Erguven

24/11/2015

Le 23 octobre, Mustang sortira en Turquie, la nation qui l’a vu naître. Récit de la course folle vers la liberté de cinq sœurs, le premier film de Deniz Gamze Erguven, d’ors et déjà critiqué dans le pays, risque de susciter un vrai débat au sein du peuple turc. En France, il a connu un parcours hors du commun. Plébiscité à la quinzaine des réalisateurs de Cannes, il a touché les critiques et le public. A l’affiche pour la dix-septième semaine consécutive, il a attiré plus de 450 000 personnes en salles depuis le 17 juin. Le mois dernier, il a été choisi pour représenter la France aux Oscars, un exploit pour un film non francophone. Rencontre avec la réalisatrice de ce tour de force.

La sortie de Mustang en Turquie est imminente, quelles attentes avez-vous ?

Je suis vraiment curieuse de la réaction des turcs, particulièrement des hommes. Depuis Cannes, il y a une controverse intéressante. Il se dit que le film n’est pas turc. Cela me surprend beaucoup. D’autant plus que ces commentaires émanent de personnes qui n’ont pas encore visionné le film. Un des acteurs de Winter Sleep (film turc ayant reçu la palme d’or à Cannes en 2014 ndlr), Ayberk Pekcan, a quant à lui décrété « c’est un très beau film français » après l’avoir vu. La Turquie est un pays qui diffuse rarement ses productions à l’étranger. De fait, il semblerait qu’une responsabilité incombe aux réalisateurs qui y tournent de faire un portrait global du pays. Bien sûr, la situation décrite dans Mustang s’inspire de la réalité. Mais cela reste une fiction, sans aucune visée naturaliste. Les dialogues, l’histoire, les choix esthétiques et le casting n’en font pas un film Turc ou Français, mais une représentation de mon point de vue. S’en est suivi un débat pour déterminer si je suis moi-même turque ou française.  Certains se sont demandé comment j’osais faire un film sur le Turquie alors que j’ai grandi en France. Cela ne me plait pas. Tous les membres de ma famille et mes souvenirs d’enfance sont nés là-bas. Comme Lale, je suis la plus jeune de deux générations de filles. J’ai vécu ou observé certaines de ces situations. J’ai moi-même joué avec mes cousins comme au début de l’histoire et ai subi les mêmes accusations que mes personnages. Ma réaction à l’époque a été de baisser les yeux, j’étais embarrassée. Là où la fiction intervient dans Mustang, c’est par exemple quand Lale casse les chaises de la terrasse en criant « ces chaises ont touché nos fesses, elles doivent être dégoutantes aussi ». C’est héroïque de sa part. En Turquie les filles ne sont pas éduquées à être des héroïnes, seulement à bien se tenir et à être polies. Ce qui me surprend le plus, c’est que de tels faits se sont produits dans toutes les grandes familles que j’ai eu l’occasion de rencontrer. Il y a peu j’ai revu une amie d’enfance pour la première fois. Cela lui est arrivé aussi. Elle me la raconté le plus naturellement du monde. J’ai rendu visite à des gynécologues à Karadeniz. Je leur ai posé des questions sur les tests de virginité. Ils m’ont raconté des histoires de femmes amenées à l’hôpital tard la nuit, encore vêtues de leur robe de mariage, comme on ramène de l’électroménager défaillant au magasin. C’est une situation récurrente. Notre responsabilité est de montrer et de remettre en question cette réalité, pas seulement en tant qu’artistes mais en tant que citoyens. Quand on balaye la poussière sous le tapis, elle ne disparait pas pour autant. Je ne peux pas fermer les yeux et prétendre que cela n’existe pas. Surtout sur des questions comme celle-là, je ne pense pas avoir le droit de faire ça.

La France vous a choisi pour les oscars, espériez-vous que la Turquie le fasse ?

Mustang étant une production franco-turque, nous avons postulé pour les deux pays. En effet, je m’attendais à ce que ce soit la Turquie qui le choisisse. La France a été une surprise. C’est un grand honneur pour moi. Vraiment. Pour être honnête, pendant que je faisais le film, le maximum que j’espérais était Cannes. Et quand nous avons été au Festival au printemps dernier, nous nous étions dit : « La projection est mardi, mercredi nous répondons à la presse et jeudi nous faisons la fête pour célébrer tout ça ! ». Ce jeudi n’est jamais arrivé. Nous avons enchainé les rendez-vous et les interviews. Tous les distributeurs qui ont acheté Mustang sont venus me parler sans mentionner une seule fois le nombre de salles pour la diffusion, les résultats escomptés, etc. Il était toujours question d’émotion, de ressenti. Cela m’a beaucoup touché. Quelle que soit leur culture, les gens ont compris l’histoire. Bien sûr, le cinéma est un média universel, mais je n’aurais jamais pensé qu’un film en turc tourné à Karadeniz ne voyagerait autant. Pour ce qui est des oscars, c’est arrivé assez naturellement. Un distributeur américain a acheté le film et m’a dit vouloir mener une campagne pour une nomination aux Oscars. Et voilà.

Une sacrée ascension pour un premier long métrage, que vous avez réalisé enceinte. Parlez-nous de l’épopée Mustang.

Mon parcours dans le cinéma a été une longue marche. Un peu comme mon personnage Lale, qui quitte la maison pour un grand voyage, mais part en pantoufle. J’ai écrit le scénario de Mustang une première fois en 2011 mais je n’ai pas été au bout. Il y avait trop de ressemblances avec la réalité. Un an plus tard j’ai repris l’écriture avec Alice Winocour. Après cela, l’histoire était réglée comme une horloge, chaque changement que nous avons évoqué changeait sa mécanique, son équilibre. C’était le deuxième script que j’écrivais et je brulais de tourner le film. J’ai découvert que j’attendais un enfant, et, une semaine plus tard, le producteur lâchait le projet. L’équipe a cru que tout était fini. Les gens disaient « la pauvre, regardez ce qui lui arrive, en plus elle est enceinte. » Je n’avais pas le droit de m’effondrer ni d’abandonner sous prétexte de ma grossesse. Paradoxalement ces circonstances m’ont rendue calme. J’ai réussi à renverser la situation en trouvant un autre producteur, à partir de ce moment-là, plus personne n’a osé me remettre en question. Maintenir la cohésion de l’équipe avec un budget serré a attiré le respect. J’ai pu m’échapper à Istanbul pour me marier. C’était drôle. Puis, j’ai accouché le jour où les médias ont révélé l’histoire d’Ozgecan Aslan (la jeune étudiante violée et assassinée par le chauffeur de bus qui la ramenait chez elle ndlr). Sa photo était sur tous les écrans. Je me rappellerai toujours de son visage. Deux jours après, je recommençais à travailler, tout en allaitant. Je n’ai jamais arrêté. J’ai fini le film et toute la post production avec lui attaché à moi, comme un petit singe, joue contre joue. J’ai le sentiment que mon fils et mon film sont jumeaux.

mustang4
Dilara Gürcü avec la réalisatrice Deniz Gamze Ergüven

Avez-vous subi des réflexions du fait de la particularité de cette situation ?

Oui. Pendant le montage, je travaillais avec quelqu’un que je ne connaissais pas. Nous étions dans une salle sombre, lui sur l’ordinateur, et moi juste derrière. Pendant tout le processus, les seuls sons qu’il entendait à longueur de journée étaient ceux de l’allaitement, des bisous que je faisais à mon fils, etc. Un jour il s’est interrompu en plein travail et m’a dit : « je n’ai pas signé pour ça ». Puis il a rit. On s’est retrouvé bien après à une fête et nous en avons reparlé. Il m’a dit avoir été « très frustré » que je vienne toujours travailler avec mon bébé.

Jennifer Lawrence, Patricia Arquette, Emma Watson, les actrices prennent de plus en plus la parole pour dénoncer le sexisme à Hollywood.  Qu’en pensez-vous ?

Il y a un an, un agent américain affirmait à mon producteur : « je ne travaille pas avec les réalisatrices ; elles ne marchent pas au box-office ». Il y a peu de réalisateurs connus qui sont des femmes, elles s’orientent moins dans cette voie que les hommes. Je me rappelle que nous n’étions que deux dans ma promotion à l’école de cinéma à avoir fait ce choix. J’ai le sentiment qu’on écarte les femmes des métiers qui nécessite de l’autorité, du leadership. Evidement ce travail demande parfois de se battre pour ses idées. C’est comme si ces traits de caractères ne pouvaient pas être féminin. Mais nous sommes à un tournant. Les femmes revendiquent le cinéma, la camera, elles commencent à prendre la parole. Hollywood véhicule les stéréotypes de genre. Les femmes sont généralement cantonnées à des rôles secondaires, superficiels, qui n’ont d’intérêt que pour une intrigue amoureuse. Mes personnages ne rentrent pas dans ces cases. Une amie turque m’a fait remarquer pendant l’écriture du scénario qu’il était trop pornographique, que la libido des quatre sœurs était trop mise en avant. Mais le désir est une chose naturelle. Les héroïnes de Mustang sont intelligentes et courageuses, leur parcours fait échos à toutes les femmes qui ont des choses qui leur sont resté en travers de la gorge, qu’elles soient occidentales ou orientales.

Comment avez-vous choisi les actrices pour jouer vos héroïnes ?

J’envisageais ces sœurs comme un seul personnage, une hydre à cinq têtes. Il était également important d’équilibrer les relations, entre le duo que forment Selma et Sonay, celui de Nur et Lale, la dynamique qui les anime toutes les cinq… Il fallait aussi qu’elles se ressemblent. Certaines des filles pourraient être jumelles. A tel point que lors de leur première rencontre, elles se sont toisées avec surprise. Le casting a duré 9 mois, pendant lesquels j’ai essayé différentes combinaisons avec plusieurs actrices. En avril 2014, j’ai finalement eu devant moi cette hydre, prête à prendre des coups, tomber, comploter et riposter. Nous avons organisé plusieurs ateliers, l’ambiance y était bon enfant. Les filles se sont bien entendues. Pendant le tournage, nous sommes devenus une famille. Elles se sentent un peu comme des sœurs désormais, elles prennent soin les unes des autres, se protègent, sans jalousie ni rivalité.

Quel est votre prochain projet ?

J’en ai plusieurs. Je travaille notamment sur un long métrage dont l’intrigue sera construite autour des émeutes de Los Angeles de 1992. J’ai déjà commencé un gros travail de recherche, à la fois historique et sur le terrain.

(Vous pouvez lire la version longue de cette interview en Anglais ici.)

(L’interview été traduit par journaliste Sophie Janinet)

“In Turkey, girls aren’t raised to be heroines”

24/10/2015

“Mustang”, a movie about young girls’ oppression in Turkey, has been nominated for the Oscars in the category “Best Foreign Language Film”. An interview with its director, Deniz Gamze Ergüven

All of these people that I’d met or run into this past summer told me that I should see Mustang – an epic tale of five sisters who live with their grandmother and uncle in a seaside village in Karadeniz, Turkey. I went to one of these old cinemas in Paris to watch it this October. After all those scenes where little laughter and giggles filled the theatre, I felt like there was this big knot in my throat. I was born and raised in Turkey, I have a sister as well, and those scenes seemed so familiar. After a point this knot got bigger, tears went down my face and I when looked through the audience, I saw this French man crying right next to me. Once the film was over I walked outside, and just in the corner of the cinema, I hugged my boyfriend and cried for minutes. I remember I kept saying “these things happen in Turkey and then people dare to ask me why we need feminism.

The film is directed and co-written by Deniz Gamze Ergüven, a woman who was born in Turkey and moved to Paris when she was 6 months old with her parents. She completed her entire education in Paris yet has never broken her bonds with Turkey. I had to find this woman, the woman who left an elephant sitting on my chest, who stealthily told a story, a story about being a woman, a story about how conservative culture oppresses young girls and destroys their lives, yet there is hope to be found! I contacted Deniz Gamze and we met in a café in Paris back in October 2015. She was so familiar it didn’t feel like an interview!

 

mustang1
“Mustang” got nominated in the category “Best Foreign Language Film” in Oscars 2016.

Can you explain the development process of Mustang?
I wrote the scenario with my friend Alice Winocour in the summer of 2012. The story had a structure and mechanics, just like a clock. The script didn’t allow much change and new versions. Whenever we wanted to change something, it was as if the balance was broken. After graduating from La Fémis, I’ve written a script, but I couldn’t shoot it. That’s why I was so ambitious to start shooting, and to work with actors and actresses.

 

How did you pick the 5 artists for the roles of the sisters?

I thought about these sisters as one character, as if they had 5 heads, 10 arms and 10 legs, like a Lernaean Hydra. I worked with a casting director and tried different combinations for 9 months. For me the hardest part was distributing the roles. It was important to show the cross relationships within the group and also the group’s relationship. Plus they all needed to look similar. Some of them look like twins. When they first met each other they were observing one and other with surprise.

This is your first feature-length film. It collected so many awards and attention. Were you expecting this? The movie was nominated for the Oscars by France and not from Turkey, how do you feel about this?

To be honest, while I was making the film, the furthest part that I saw was the movie making it to Cannes. When we were at Cannes, all of the distributers who’ve bought the movie came to talk to me and not once did they mention “to how many places did they sell the film” but instead they talked about their feelings towards the movie. This really affected me. People from many different cultures have bought this movie, they were sensitive to the issue and they understood the story. The nomination process for the Oscars actually happened very spontaneously. A very powerful distributer from USA has bought the movie and told me that he wanted to have an Oscar campaign for this movie. Actually I was expecting it to be elected from Turkey, but it didn’t turn out that way. But I had this instinct about this movie making it to the Oscars. Then it got elected from France and it came as a surprise! This is a very big honour for me. Really.

I read the comments in Turkish social media after your first interview getting published in Turkish media such as “there’s no child marriage tradition in Karadeniz” or “another director in Europe who tries to make Turkey look bad.” What do you think about these critics? Do you believe that your movie realistically narrates the cultural structure of that area?

mustang2
The official movie poster

Since the first screening of the movie in Cannes critics of “this movie is not Turkish” had begun. This was strange for me, hearing this from people who did not even see the film.  Do movies really belong to a nation? We are one of those countries that rarely sends movies abroad. When the situation is like this, then we are forced to look through only one window, as if we are responsible to narrate the entire reality of Turkey. When there’s such obligation then you cannot do what you actually would like to do. This movie, does tell some realities from Turkey. These are things that I have lived, I have seen. If the stories told in the movie are not real, why was I told exactly the same things when I was at the same age of Lale? I was playing with my cousins and I got on the shoulders of some boys, and I’ve got told the same accusations that Lale got! My reaction was to look down, to be embarrassed. This is a story that happened to me in Turkey. What is fiction in this movie is the part where Lale refuses this oppression of embarrassment and she breaks the chair on the terrace saying “these chairs have touched our asses, they are disgusting too.” This, of course, is not real. What Lale does there is something heroic. In Turkey girls are not raised to be heroines, they are raised to be well behaved and polite. Mustang is not a historical work. The reality I sought in this movie was the reality of a feeling, the feeling of being a woman. Does Mustang tell the feeling of being a woman? I think it does.

The concepts such as abuse of young girls, child marriage and insect are a big taboo. There’s a common perception such as “it would not happen in our family”, “someone I know would not do this” or “this is not specific to our country” where there’s a denial of the crime or an attempt to blame someone else. What do you think should be done in order to break this taboo?

What surprises me the most is that, I don’t mean small families but in big families, I don’t think I’ve ever come across one that this doesn’t exist. Our responsibility is to question and look into the reality. When you swipe the dirt under the rug, it does not disappear, on the contrary we should make it more visible. Not just as artists but as citizens, our duty is to question, to reflect on it and search for reality. As a filmmaker, I cannot close my eyes and pretend that these experiences of people don’t exist. Especially on issues like these, I don’t think I have the right to do that.

In the past couple of years the conversation around sexism in Hollywood has increased. What are your opinions on sexism in cinema?

Actually there has been a very fast change regarding this issue. In our school we were only 2 women in my class. For example there’s a position called “script supervisor” and it’s mostly women who are in these positions. They call them “script girl.” There’s a perception such as each job is more suitable for women or men. It’s as if women are being pushed away from jobs that require leadership. To be a director means that you have to fight and persist on your idea sometimes. And it’s so interesting; there are some women who say “I do not have this in my character.” There’s a perception as if women cannot have these characteristics.

Don’t you think these are actually gender stereotypes?

mustang3
“Mustang screens intelligent girls as brave figures.”

Of course they are and they exist so strongly! This exists in Hollywood as well but now people started to question it. Mustang screens intelligent girls as brave figures. We lack this in cinema! In the western world, women feel more equal yet they have so many things to say that are stuck in their throats. This movie portrays so much of what we live, what we want to say in an optimistic way that it appeals to Western or American women as well. This is beyond me or Turkey.

You were pregnant throughout the shooting of this movie, how did this reflect on the movie?

I learned about my pregnancy just one week before the producer quit the movie. I did not have the right to be stressed and not shooting the movie just because I’m pregnant was not a choice. I guess this situation gave me some kind of calmness. When the producer left the movie, I was basically dead for the team. The movie did not exist, everything was over. And everybody pitied me, saying “look what happened and the poor thing is pregnant.” I guess when I accomplished to put everything back on track nobody dared to mess with me. The pregnancy, holding everything together, me being persistent, all of these created a different mood for the team.

I gave birth on the same day that we learned about the murder of Özgecan Aslan [20-year-old student who was brutally murdered by 3 men as she resisted rape in February 2015 in Turkey.] I was disconnected from the world for 24 hours and the next day when I looked at the news, I saw Özgecan. I will remember that photo forever. During those hours as a woman I was experiencing giving birth and her experiencing that affected me a lot. Just 2 days after birth I started working again, I never stopped. I finished this movie cheek to cheek with my child. The first 3 months after birth is like the continuation of pregnancy, he was just like a little monkey attached to me. We finished the post-production together.

Can we say that you’ve given birth to two things at the same time, your child and your movie?

Yes, I always talk about it like this as well, they’re twins! I gave birth during the sound editing of the movie. I was going to work with someone I don’t know and we were supposed to meet in a café yet I realized I couldn’t get out of the apartment. I was just out of the hospital 2 days ago, I have a crying and hungry baby and I myself don’t even know what to do! So I called him and invited him to come over. When I opened the door he saw me with a 2 day old baby in my arms. It’s the first time we meet and there I am breastfeeding. I don’t think he ever saw me without my baby attached to me.

Many find similarities between Mustang and Virgin Suicides. How do you respond to that?

Yes this question is asked many times. Yet they are similar but I was not inspired by it. I read the book and I watched the film but Mustang is my story. My family, just like in Virgin Suicides, is a women’s family. Especially when I look at the photos of my mother’s generation, I see girls in long hair, if I was to describe them romantically they are like a girls’ nebula. I also have one interesting story from my childhood. One summer we were at our family house and other relative girls arrived as well. Blonds, brunettes, we were all together like in a coop. A neighbor boy has asked our friend the phone number of the house and our friend asked “for which one?” and he responded: “doesn’t matter, just any one of them.” I still remember this memory. This approach of not being able to differentiate between the girls, this perception of “what difference does it make, it’s just a girl.” This memory I have is a very common point with Virgin Suicides.

We see an #OccupyGezi t-shirt being locked in a closet with the rest of the “objectionable and dangerous” objects in the movie. What was your experience of Gezi Park protest in Turkey? Do you have hope for the future of Turkey?

mustang4
Dilara Gürcü (left) with the director Deniz Gamze Ergüven

My eyes are always on Turkey. I don’t lose my sleep over France but I do over Turkey. When the Gezi Park Protests began, I was in Los Angeles, and immediately I flew to İstanbul. When the police attacked to empty the park, I was there, standing on the stairs of the park. Not being there, was not an option for me. The ideas that women established there were very exciting, revolutionary, and even more modern than of the western cultures. There were ideas that got transferred from one occupy movement to another. New critical perspectives were created on capitalism, ecology and feminism.

But of course, after that, it was like we were beaten with wet wooden sticks. It was as if we really lost a big combat. Now we are in a period in Turkey where people are afraid to and therefore cannot really express their opinions publicly. The public conversation is suppressed. We are in a period where our main values are shaken, from democracy to secularity. It’s very difficult to see the future of Turkey. The geopolitical situation of the country is very sensitive.

It’s difficult to say if I am hopeful or not. Yet what I find truly healthy and hopeful is that there’s always an amazing reaction whenever something negative happens. For instance whenever they do or say something conservative about women in Turkey, the feminists react very collectively and powerfully.

What are your plans for your upcoming movies?

Each day there’s a new project coming up. I’m in a period just like when Mustang was developing. There are some cars on the street and I don’t know which one is going to pass the other one. Alice and I are writing a new script which takes places in İstanbul and my Los Angeles project is on discussion again, it’s becoming a very strong possibility.

*All images are courtesy of Cohen Media Group. The last picture was taken by freelance journalist Sophie Janine

(This interview was published on European Young Feminists Blog on 15/11/2016)

Türkiye’de Ateist mücadele yürütmek!

Laikliği savunanların gözaltına alındığı günümüz Türkiye’sinin hâli malum. Bizzat bu dönemde bilime, sanata, mantığa sarılmamız gerektiğinden mütevellit, iyice inançsızlık ve ifade özgürlüğü mecralarına odaklandım son zamanlarda. Bu alanda aktif bir mücadele gösteren örgütlenmelerden biri de 2014 yılında kurulan Ateizm Derneği. Yaklaşık iki yıldır başkanının bir kadın olduğunu öğrenir öğrenmez Zehra Pala ile iletişim kurdum. Ateizm Derneği neler yapar, Türkiye’de ateist olmak ne demektir, Ateizm ve feminizmin ilişkisi üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik kendisiyle.

 

 Zehra Pala
Zehra Pala

 

Hangi alanlarda faaliyet gösteriyorsunuz?

Daha çok huhuki alanlarda faaliyet gösteriyoruz. Bize başvuru yapmaktan, destek almaktan çekinmeyen kişilere elbette. İnançsızlığından dolayı haksızlığa uğramış, hakaret etmediği hâlde 216/1 ve 216/3’ün gazabına uğramış kişilere hukuki destek veriyoruz. Bunların haricinde ateizm, ateistler ve/veya non-teistler hakkında yayılmış olan bilgi(!) kirliliğini de temizlemeye çalışıyoruz.

“Destek almaktan çekinmeyen kişiler” derken? Hukuki olarak destek almaktan çekinen kişiler de oluyor mu?

Evet, maalesef. Bu kişiler ya dava açıp “mimlenmek” istemiyor ve susmayı tercih ediyorlar ya da dava açmak istiyor; ama başlarına “bela” almak istemedikleri için Ateizm Derneği ile yola çıkmak istemiyorlar.

Kurulduğunuzdan bu yana birçok saldırıya maruz kaldığınızı biliyorum. Saldırılara karşı hukuki işlem başlatıyor musunuz?

Açtığımız 10 kadar davamız var. Çağrı merkezimizi arayıp hakaret ve tehdit edenler, toplantılarımıza gelip huzursuzluk çıkarmaya çalışanlar oldu. Bu kişilere dava açtık, davalarımız hâlâ sürüyor. Üyelerimizden bir öğretmen okulda ateist olduğu için darp edildi. Dava açtık ve kazandık. Şeriat Derneği başkanı bir video çekiminde derneğimizi, ateistleri ve özellikle derneğimizin eski başkanı Tolga İnci’yi hedef göstererek tehdit etti. O davayı da kazandık. Sosyal medya üzerinden yapılan paylaşımlardan dava açılan kişiler var. Herhangi bir dine hakaret içermeyen, ifade özgürlüğü kapsamına giren başvuruları dikkate alıyoruz.  Bir din adamı ateistler için “Onların babaları şeytandır! Şeytan bile onlardan daha temizdir, hiç değilse Allah’a inanır” gibi bir cümle kurmuştu. Dava açtık ve dava düştü. “Din adamı olduğu için Kuran’dan örneklerle bu tarz açıklamalarda bulunabilir” benzeri bir açıklama gelmişti mahkemeden. Laik bir ülkede sanki şeriat ülkesindeymişiz gibi bir cevap… Hem de mahkemeden!

“Allah yok, din yok dediğimizde dahi suçlanıyoruz. Biz kendimizi nasıl ifade edeceğiz? İnanmıyoruz, ateistiz!”

Bazı inanlar için ateizm bir hakaret olarak algılanıyor. Bu konudaki görüşünüz nedir?

Kuruluş amaçlarımızdan biri de bu. Ön yargılar kırıldığı sürece, insanlar bilinçlenecek. Eski başkanımız Tolga İnci bir televizyon programında “Sanki Allah var da biz inanmıyormuşuz gibi” demişti. Baya tepki topladı. Biz de bu sözü kullanmaya başladık. Bir üyemiz sosyal medya hesaplarında “Allah var da biz mi inanmadık?” diye bir görsel paylaşmıştı. Ona dava açıldı. Ortada hakaret ya da aşağılama yok mesela; ama bu dahi dava açma konusu olabiliyor. CNN Türk’te ben ifade özgürlüğü kısıtlamamızdan bahsederken “biz ateistler olarak; Allah yok, din yalan dediğimizde dahi suçlanıyoruz” dediğimde tepki almıştım. “Biz kendimizi nasıl ifade edeceğiz? İnanmıyoruz, ateistiz!” dediğimde; Mirgün Cabas şakayla karışık “O zaman afedersiniz ateistiz” deyin demişti. Traji komik ama o hâle getirilmeye çalışıyoruz. Ben yine de Ateizm Derneği olarak bu konuda çok yol katettiğimizi düşünüyorum. Merak edip toplantılarımıza gelen Müslümanlar oluyor. Toplantı sonrası özür dileyip “Biz böyle tahmin etmemiştik, umarız derneğiniz hep açık olur ve bizim gibi yanlış bilgilendirilen kişiler de aydınlanırlar” diyenler oldu. Tanıdığımız, ailesinden ve çevresinden “dinsiz” olduklarını saklayan insanlar vardı. Bu kişiler ailelerine, arkadaşlarına “dinsiz” olduklarını söylemeye başladılar. Bizler dile getirmeye başladıkça insanlar da alışacak. Sorumluluk bizlerin.

Ateizmin feminizm ve LGBTİ+ hareketi için önemi nedir sizce?

Sıkıntılarımızın ortak noktası önemli. İnsan hakları, ifade özgürlüğü ve ötekileştirilme. Üç kimliği yan yana gördüğümde şu an ilk aklıma gelenler bunlar. Ben hep şunu söylüyorum; ne kadar farklı olduğumuzun önemi yok. Ortak noktalarda birleşelim ve sorunları birlikte çözelim. Ortak bir sorun varsa ne kadar farklı olurlarsa olsunlar, insanlar birlikte hareket edebilir. Sonuç herkes için iyi olacaksa neden “sen inanmıyorsun” ya da “inanıyorsun” diye birbirimizi yerelim ki?

Bazı Müslüman feministler, dinin erkekler tarafından çarpıtıldığını, aslında hem inançlı hem de feminist olmanın olası olduğunu savunuyorlar. Sizce bu iki kimliğin birlikte mücadele yürütmesi mümkün mü?

Kesinlikle katılmıyorum. İlhan Arsel’in Şeriat ve Kadın diye bir kitabı var. Okuyup kendileri karar verebilirler.

Asıl biz kadınların bu baskılara ses çıkartmamız ve “hayır” dememiz gerek. Savaşalım, yılmayalım. Kazanacağız”

Peki bu söyleminiz biraz dışlayıcı değil mi? Sonuçta onlar da dinin algılanması konusunda bir dönüşüm yaratmaya çalışıyorlar.

Aslında dışlayıcı değil, gerçekçi bir cevap. Bu kadınlar din baskısı altında ezilmeyi artık istemedikleri için mi baş kaldırıyorlar, yoksa erkek baskısı yüzünden mi? Birincisiyse zaten dini sorguluyorlardır, İslam ile değil, din ve kadın haklarıdır mücadelesidir. İkincisiyse sizin üzerinde durduğunuz ve yukarıda verdiğim cevap. Ancak, şu ayrıntıyı da atlamamak gerek; bu kadınların içinde yaşadıkları fakat ifade etmekten çekindikleri sebepleri olabilir. Bunlara değinmem kendi savaşlarının “iç hukukunu” bozabilir. Bu sebeple çok açıklama yapmam doğru olmayabilir. Şunu belirtmek isterim ki; Müslüman feminist olan kadınların bir desteğe ihtiyaçları olduğunda seve seve, yapabileceğim her şeyi yapmaya hazırım. Haklarını aramalarını sonuna kadar destekliyorum. Asıl biz kadınların bu baskılara ses çıkartmamız ve “hayır” dememiz gerek. Savaşalım, yılmayalım. Kazanacağız!

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın halkın her kesiminden vergilerle fonlandığı, din derslerinin zorunlu olduğu, nüfus cüzdanında din hanesinin bulunduğu bir ülke sizce laik bir ülke midir?

Kişisel görüşüm: değildir, olamaz da. Hele şimdiki hükümetin tutumu Sünni Müslümanlar haricindeki herkes “öteki” gibi. Asla öteki olmayı kabul etmemeliyiz. Öteki olmayı kabul ettiğiniz zaman dibe doğru çekilirsiniz. Biz laik(!) bir ülkede laikliği savunan insanlarız. Nasıl öteki olmayı kabul edebiliriz ki?

“Nüfus cüzdanındaki din hanesinden dini sildirmek 10 dakikalık iş!”

Biraz da prosedürlerden bahsedelim. Nüfus cüzdanındaki din hanesinden dini sildirme prosedürü nedir?

Bir devlet dairesinde yapabileceğiniz en kısa işlem! Çünkü kuyruk yok! Hazır bir dilekçe var, onu veriyorsunuz. İki de fotoğraf. Ücreti sanırım 7 TL. 10 dakikada yeni kimliğiniz elinizde.

Peki ölüm sonrası cenaze ve tören işlemleri nasıl? Yani örneğin ben bir ateist olarak dini tören olmadan, kendi talep ettiğim şekilde gömülebiliyor muyum? Ya da bir Hristiyan ölüm sonrası kremasyon talep edebiliyor mu?

Cenaze işlemleri hâlâ sorun maalesef. Türkiye’de eskiden krematoryum varmış. 1982 yılında kapatılmış ve hâlâ kapalı. Sivas’ta Kalvox isimli bir firma ile görüşmelerimiz var. Krematoryum yaptılar. Onlarla ve diğer din grupları ile birlikte yapılabilecekleri tartışıp yola koyulacağız. Her ateist ya da non-teist kişi ille de yakılmak istemiyor. Kadavra olarak bağış yapan, organ nakli talep edenlerin sayısı da oldukça fazla. Türkiye’de defin işlerinizin İslam’ın gerektirdiği gibi yapmak istemediğinizi vasiyet olarak da bıraksanız, işleme sokulmuyor. Çünkü vasiyetiniz siz öldükten sonra açılıyor. Bu sebeple evliyseniz eşiniz, değilseniz aile büyüklerinizin istediği şekilde gömülüyorsunuz. Mehmet Pişkin geliyor ilk aklıma. Belki YouTube’da videosunu izlemişsinizdir. İntihar etmeden önce talebini videoya çekmişti. Yine de İslami tören ile gömüldü.

Son olarak bu röportajı okuyan ve Ateizm Derneği’ne üye olmak isteyenler için sorayım, üyelik ya da gönüllük için ne yapmaları gerek?

Üyelikler için ayrı, gönüllü olmak için ayrı kollarımız var. Üye olmaktan çekinen ama derneğe destek olmak isteyen kişiler gönüllü olarak bize destek verebilirler. Dünyanın neresinde olursanız olun… Her iki bilgiye de web sitemizden ulaşabilirler. Üyelik için bu link gönüllülük için de bu link var. Derneğimiz üyelik aidatları ve bağışlarla ayakta duruyor, bu link üzerinden de bağışta bulunmak isteyenler bağış yapabilirler.

(Bu röportaj 15/01/2017 tarihinde T24‘de yayınlanmıştır.)

Nice feminist yıllara!

03/01/2017

Geçtiğimiz haftalarda bir arkadaşımın doğum gününü “nice feminist yıllara” diyerek kutlamıştım. “Nasıl olacak ki bu feminist yıllar” diye sormuştu bana. Ne kadar da haklı bir soruydu bu. Bir soru ancak bu kadar haklı olabilirdi. Olacağı vardı bu feminist yılların. Pek tabii alacağı da olmalıydı. Dilemesi bedava. Peki ya yaşaması?

Nasıl yaşanıyordu ki feminist yıllar? Nasıl baş ediliyordu her gün mücadele eden bir kadın olmakla? Nasıl duruyorduk öyle ya da böyle bir şekilde dimdik ayakta? Durabiliyor muyduk, yoksa bazı günler bir nebze sürünerek mi geçiyordu? Haydi ama bazı demeyelim, biz bizeyiz şurada, neredeyse çoğunda.

O çoğunluktaki günlerin ağırlığı omuzumda biriktikçe, içinden çıkmanın yollarını arar oldum. Kendi kendime ufak bir manifesto belirledim. “Hatırla” diyorum kendime her sabah gözlerimi açtığımda.

Yapmak istediklerini hatırla. Seni ayakta tutanları. Her sabah yatağından kalkmanı sağlayanları. Yoluna bunları hatırlayarak devam etmek zorundasın. Yeryüzündeki iyiliğe inanıyorsun; ama yeryüzünün kötü olduğunu biliyorsun. Umutsuz hissedebilirsin. Yaşanacak sadece bir hayat var ve tek arzun bu hayatı daha yaşanabilir kılmak. Bunun için bir şeyleri değiştirmek istiyorsun ama mücadele verilmesi gereken çok şey var, biliyorsun. Yorgunsun. Yorgun olmaya hakkın var. Her gün ayrı bir katliam, ayrı bir travma. Birini atlatamadan diğeri başlıyor. Her zaman güçlü olmak zorunda değilsin. Güçsüz olabilirsin. Duygularını hatırla. Onlarla barış. Kahkahalarla gülebilmek için hıçkıra hıçkıra ağlamak gerekir bazen. Bunda hiçbir sorun yok. Hislerini kucakla. Mükemmel değilsin, kimse değil. Hata yapma hakkın var. Hatalarını kabul et. Kendini sev ve kendine çok iyi bak. Zihnine ve bedenine.

Kadınları hatırla. Aynı yolda beraber yürüdüğün, dayanıştığın kadınları. Kirpiği yere düşmeyecek kadınları. Kadınlara inanıyorsun; ama kadınların her zaman bir arada duramadığını biliyorsun. Çünkü birleştirici olan her şey, aynı zaman herkesi birbiriyle aynı yerde tutan bir pranga ve sen bu prangayı çok iyi tanıyorsun. Örgütlü mücadelenin yanında getirdiği mesuliyetleri her zaman taşıyamıyorsun. Mücadele vermenin ağırlığı dursun bir kenarda, o mücadeleyi nasıl vermen gerektiğini, sana sürekli doğru olanın ne olduğunu öğretenler olacak. Onların cüretleri arasında kaybolma. Doğruyu ve yanlışı kendin öğreneceksin. Yalnızlığa ve kabul görmemeye alışmak zorundasın. Hiçbir zaman herhangi birinin onayıyla var olmadın, var olmayacaksın da. Bağımsız ve üretken bir kadınsan, yalnız kalmaya katlanacaksın. İnandıkların uğruna verdiğin mücadelede yalnız yürüyebilmeyi göze alacaksın. Hatırla. Yapmak istediklerini hatırla. Seni ayakta tutanları.

Ya, işte böyle. Her sabah kendime, kendimi hatırlatıyorum. Buna da ihtiyaç duyuluyormuş demek zamanla. Çünkü hakikatten yana olduğunda, etrafın birden üzerine etiket yapıştırmak için hâli hazırda bekleyenlerle doluyor. Ve sen kendini bu etiketlerden ibaret sanabiliyorsun bazen. O etiketlerin altında ezilebiliyorsun. Kendini unutabiliyorsun. “Ben sadece bundan ibaret değilim” diye haykırmak istiyorsun. Ki bu etiketleri sadece karşısında durduğun zihin de yapıştırmıyor. Bazen beraber, aynı yola baş koydukların da yapabiliyorlar.

Bir de karşısında durduğumuz patriyarka öyle köklü, öyle karanlık bir norm ki! Hayatın her alanına yayılmış bir öğreti. Sokakta attığın adımdan tut, iş hayatına, arkadaşlık, aile ve romantik ilişkilerine kadar her yerde, pek dallı budaklı! Pratiğe dökenlerden de faşisti ayrı, ırkçısı ayrı, militaristi ayrı, dincisi ayrı, kapitalisti ayrı bir dert. Her biri ayrı bir mücadele. Tabiri caizse patriyarkadan uzakta soluklanacak, rahatlayıp nefes alacak yer yok. E, hâli ahvalimiz böyle olunca, nasıl bitkin olmayalım? Nasıl bir yandan mücadele verirken bir yandan da kendimizi korumanın yollarını aramayalım?

O mücadele senin, bu mücadele benim derken geldim 31. yaşıma. Şu takvim atıyor her geçen gün bir sonrakine. Neye göre belirlendiği pek mânâsız artık. Atıyor işte. Bir gün şu yaştasın, bir sonrakinde diğer yaşta. Bir gün dimdik ayaktasın, bir gün yerin bin kat dibinde. Bana yaş değiştirmek hep zor gelmiştir. Malum, miladi takvime göre de bir yılın daha değiştiği döneme denk geliyor. Bir terk ediş, geride bırakma hâli gibi, hem bir yaşı hem de bir yılı. Yine de bir yerden kurtarmam lâzımdı, ben de bu seneki yaşıma yeni manifestomla gireyim dedim. Tüm feministlere tavsiyemdir. Bir başucu manifestosu. Bir tutam direnci, bir tutam bağımsızlığa katıp yanına bir tutam dayanışma, bir tutam da kabullenme ekliyoruz. Bolca hata yapma hakkında marine ettikten sonra, kendini dinleme ve sevmeye katıp, cüretten ve had bildirmeden uzak bir fırında bir güzel pişiriyoruz. Her sabah bir kaşık içiyoruz aç karnına. Dilersek her yeni sabaha, içine yeni malzemeler atabiliriz. Bir sonraki kavanoz için bazı malzemeleri çıkarabiliriz. Olsun, katı kaidelerle hazırlanmış tarifleri sevmeyiz zaten değil mi? Biraz esnek olsun; ama yeter ki bizim olsun ve bizi korusun! Nice feminist yıllara!

(Bu yazı 03/01/2017 tarihinde Çatlak Zemin‘de yayınlanmıştır.)

Fransa’da şiddete uğrayan kadınlar için emsal vaka olan Jacqueline Sauvage serbest!

29/12/16

Jacqueline Sauvage’ın davası ile 2016 Ocak ayında tanışmıştım. Jacqueline de Çilem gibi, Yasemin gibi, Nevin gibi şiddete karşı hayatını savunmuş kadınlardan. 2014 Ekim ayında, eşini öldürdüğü için 10 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Bu cezadan sonra Fransa’da feministler kamuoyu oluşturarak serbest kalmasını talep etmişlerdi. Benim de bu sayede haberim olmuştu.

68 yaşında bir kadın, kendisinden 4 çocuk sahibi olduğu 47 yıllık eşini tüfekle neden öldürür ki?

Olay tam olarak şöyle gerçekleşiyor. 2012 yılında Jacqueline bir gece eşinin odaya girmeye çalışmasıyla uyanıyor. Eşi odanın kapı kolunu kırıp Jacqueline’e fırlatıyor ve ona şiddet uygulamaya başlıyor. Bu Jacqueline’in günlük rutini. Peki, bu sefer neden şiddete uğruyor? Çünkü eşinin karnı aç ve çorba istiyor. Eşi şiddet rutinini tamamladıktan sonra aşağı iniyor ve balkonda çorbasını beklemeye başlıyor. Tam olarak o anda Jacqueline bir uyanış yaşıyor: “Ben buna neden katlanıyorum ki?” uyanışı. Odadan tüfeği alıyor, aşağı iniyor, arkası dönük olan eşine 3 kez ateş açıyor ve polisi arıyor: “kocamı öldürdüm.”

Jacqueline eşi ile genç kızken tanışmış. Eşi neredeyse yarım yüzyıl boyunca Jacqueline’e fiziksel, psikolojik ve cinsel şiddet uygulamış. Yarım yüzyıl! Ve bu ailede şiddete uğrayan tek kişi Jacqueline de değil! Jacqueline’in eşini öldürdüğü günden tam bir gün önce oğulları kendini asarak intihar etmiş. Babasından gördüğü şiddete dayanamadığı için. Ve aile olay sırasından bundan henüz haberdar değil. Kız çocukları da babalarıyla yaşadıkları süre boyunca cinsel şiddete maruz kalmışlar. Mahkemede diğer kız kardeşleri adına da ifade veren Sylvie Marot babalarının tecavüze onlar 6-7 yaşındayken başladığını anlatıyor.

Mahkemede ifade veren komşular, arkadaşları, hatta yaşadıkları kentin belediye başkanı bile bu kişinin bir istismarcı olduğunu, yıllarca şiddet uyguladığını bildiklerini anlatıyorlar. Hatta bir komşu mahkemede Jacqueline’e teşekkür ediyor: “Sayende artık rahat uyuyabileceğiz.”

Jacqueline Sauvage

Herkesin bildiği ve yarım asırdır sessiz kaldığı bu istismar ve şiddet hikâyesinde failin kim olduğu aşikârken, mahkeme Jacqueline Sauvage’ı suçlu buldu ve 10 yıl hapis cezası verdi. Gerekçe ise şöyle: bu şiddet vakasında hayatta kalanlar ve bilenler asla polise şikâyette bulunmamışlar. Ayrıca kanuna göre Jacqueline’in öldürme biçimi “meşru müdafaa” sayılmıyor. Şiddete uğradığı anda müdafaa gerçekleştirmediği, müdafaa biçiminin orantısız olması meşru müdafaa savunmasını da yok ediyor.

Oysa mahkemenin yok saydığı durum, Jacqueline Sauvage’ın “örselenmiş kişi sendromu”na sahip olmasıydı. “Örselenmiş kişi sendromu” 1970’lerden itibaren psikolojide incelenmeye başlanan, bir kişinin belli bir dönem boyunca psikolojik, fiziksel ve/veya cinsel tacize uğraması sonucu kendisinde oluşan kalıcı hasarları açıklayan bir sendrom.  Kanada, ABD, İngiltere, Yeni Zelanda ve Avustralya’da bazı mahkemeler şiddet görmüş ve eşini öldürmüş kadınlar için bu savunmayı kullanmışlar ve bu savunma ceza hukukuna “örselenmiş kadın sendromu” olarak geçmiş.

Fakat Türkiye’de olmadığı gibi Fransa’da da bu kanun bulunmuyor. Feminizmde çareler tükenmez! Mahkeme kararını bozmak için feministler Fransa’da bulunan başka bir uygulamaya başvurdular. “Cumhurbaşkanlığı affına”. Bu af monarşi zamanlarından kalma ve Cumhurbaşkanına yargının üzerinde bir af hakkı tanıyor. Geçtiğimiz Ocak ayında feministler farklı farklı alanlarda örgütlenmeye başladılar. Osez le Féminisme örgütünden Karine Plassard ve Jacqueline Sauvage’ın iki kızı change.org üzerinden bir imza kampanyası başlatarak Hollande’dan af talep ettiler. 400 bine yakın kişi bu kampanyayı imzaladı. Bu sırada sosyal medyadan organize olarak bir ay boyunca Hollande’a kart/mektup atarak bu affı istediler. FEMEN ise Jacqueline’ın kaldığı cezaevi önünde bir tünel kazarak sembolik bir eylem gerçekleştirdi. Ertesi gün ise Fransa’nın farklı şehirlerinden yüzlerce kadın Paris’te bir eylem düzenlediler.

Tüm bu eylemler sonuç verdi ve Ocak sonu Hollande yaptığı bir açıklama ile kısmi afta bulunduğunu anons etti. Bu kısmi af kabul görseydi Jacqueline 2 yıl 4 ay sonra serbest kalacaktı ancak yargı kısmi affı ve denetimli serbestlik talebini reddetti! Fakat ne dedik, feminizmde çareler tükenmiyor! Tam tamına 14 aydır Hollande’a baskı yapan feminist mücadele sonunda Hollande’ı ikna etti ve Hollande bugün Jacqueline’in kısmi değil tamamen affedildiğini söyleyerek onun acilen salıverilmesini talep etti.

Çilem’in tutuksuz yargılanacağı haberini aldığımız günkü gibiyiz bugün Paris’te. Telefonuma mesajlar yağıyor, herkes kutlamada. İşin en güzel kısmı da dün Jacqueline’in 69. yaş günüydü. Yeni yaşını erkek şiddetinden uzak, özgür yaşayacak Jacqueline! Neredeyse 50 yıldan sonra ilk defa!

Peki, bu davanın hukuki açıdan önemi ne? Paris’teki eylemde birçok feminist avukatla görüşme şansına erişmiştim ve bu davanın emsal vaka olması için çabaladıklarını öğrenmiştim. Meğer Fransa’da “Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi” kapsamında kanunları toplayan bir yasa bulunmuyormuş! Kanunda bu konu hakkında birçok yasa bulunmasına rağmen bunlar bir başlık altında toplanmamış! Hani Türkiye’de feministlerin müthiş mücadelesi sonucu 2012 yılında çıkan ve şu anda da uygulanması için mücadele verilen “6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesine Dair Yasa” var ya, işte Fransa’da öyle bir kanun yokmuş!

Jacqueline artık özgür! Umarım davası da yasaların değişmesi adına bir emsal vakaya dönüşür.

(Bu yazı 29/12/2016’da T24‘de yayınlanmıştır.)

Feminists in Paris gave a name to invisible murders: Femicide!

25/11/2016

In France a woman is murdered by a man they know every 2.5 days. Lea G. aged 18, Fabienne S. aged 56 and Maryvonne G. aged 73 were all murdered in France this year at the hands of men. This year alone 100 women have been murdered in France.

Parisians woke up on the 25th of November to witness a feminist intervention on 100 billboards scattered around Paris. INSOMNIA, a feminist squad based in Paris, took over the streets during the night of 24th November for a subversive collective action. They replaced 100 billboards on the major boulevards of Paris, with posters of the 100 women who were victims of femicide. Each poster detailed the name of one of the women, their age, and who killed them. They were murdered by their husbands, partners, ex-partners, fathers or brothers, men who were close to them. INSOMNIA declared that their motivation is to give a name and an identity to these women whilst emphasising their cause of death: femicide!

insomnia1        insomnia2

INSOMNIA declared that their aim was to influence the French Government to recognize femicide as a crime, like it is recognized by Italy, Spain and seven countries in South America. Currently, the French Government is discussing a new law proposal called: “Equality and Citizenship” where the sex of the victim would be considered as an aggravating factor. INSOMNIA are demanding that this new law is passed and once it’s in place, it should be applied by jurisdiction.

Femicide is not a common crime, it is not a private family matter, and it is definitley not a passion crime. The media, by not naming the victims and perpetrators, demonstrates their ignorance towards male dominance in society and contributes to the normalization of these crimes. INSOMNIA calls for the media to portray femicide with the proper and correct acknowledgments when publishing news stories on femicide.

INSOMNIA is a new feminist squad formed in Paris who combat sexism with subversive street action at night. Their first action took place this summer, they covered the windows of a bagel shop, Bagelstein, in Paris due to a sexist advertisement they displayed. This summer, Denis Baupin, the former deputy speaker of the French Parliament was accused of sexual assault by his colleagues. Bagelstein used this sexual assault story as “humour” to adversite their bagels. The advertisment posters were pulled down quickly after the action and changed by “le jury de la déontologie publicitaire” the French governing body who make judgements on advertisment ethics.

bagelstein

Today, on the International Day for the Elimination of Violence against Women INSOMNIA took the streets once again to revolt for the all the women who are victims of femicide and victims of male violence! They call for proper action to take place in order to end femicide!

 (This article was published on European Young Feminists Blog on 25/11/16)